İLKER DAĞLIOĞLU – Mimar
Depremli güvenli yapı tasarımına uygun niteliklerde projelendirme yapılmaktadır. Bu sayede uzun ömürlü yapılar inşa edilebilmektedir.
DEPREM GÜVENLİ YAPILARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ:
Depreme dayanıklı yapılar konusu, Kahramanmaraş ve 10 ili etkileyen 7.7 ve 7.6’lık depremlerden sonra bir kez daha gündeme geldi.
Yaşadığımız yapıların güvenirliği hayati bir meseledir. Güvenli, rahat ve konforlu bir yaşam sürdürebilmenin yanında, teknik kriterlere uygun yapılan yapılar, uzun ömürlü olur.
Depreme dayanıklı yapılarda dikkat edilecek hususlar, genelde şu şekilde kısaca özetlenir ama teknik özelliklerini bakımından tam bir uzmanlık ve büyük tecrübe gerektirir.
DEPREME DAYANIKLI BİNANIN PROJE AŞAMASI:
Depreme dayanıklı bir yapının tasarlanması için işinin ehli mimar ve mühendisler tarafından oluşturulması gerekir. Mimari tasarım depreme dayanıklı yapı tasarımı niteliklerine uygun olmalıdır.
Depreme Dayanıklı Mimari:
- Bina tasarımında, en, boy ve yükseklik oranı dengeli olmalıdır.
- Yer seçimi önemli olup, zayıf zeminlerde yapılaşmadan kaçınılmalı, az katlı, hafif bina strüktürü seçilmelidir.
- Yapıda deprem yüklerinin geldiği ana taşıyıcılar, uygun noktalara yerleştirilmeli ve güçlü olmalıdır.
- Her iki yöndede betonarme perde duvarlar bulunmalı, depremi karşılayacak uygun noktalara yerleştirilmelidir.
- Binanın şekli, deprem yüklerine karşı en uygun formda olmalı ve yapı strüktüründe esneklik te düşünülmelidir.
- Binada yumuşak kat oluşumundan sakınılmalıdır.
- Çok katlı yapılarda mutlaka uygun sayıda bodrum kat yapılmalıdır.
- Yapılan zemin etüdüne uygun parametrelerde, (kirişli) radye jeneral temel sistemi seçilmelidir.
Radye jeneral temel, yüklerin zemine dengeli dağılmasını sağlar. Deprem dalgalarına karşı
yapıyla birlikte hareket ederek, yapıda hasar oluşmasını büyük ölçüde engeller. - Yapılacak bina statiğinde, yasa ve yönetmeliklere mutlaka uygun olmasının yanında, olası işçilik, malzeme ve yapım
kusurlarıda göz önünde bulundurularak, taşıma limitlerinin bir miktar üstünde tasarlanmalıdır. - Eğer bitişik nizam yapı ise, yan binadan gelecek olası darbeleri, yükleri karşılayacak bir tasarıma sahip olmalıdır.
- Asma kat uygulamasından vaz geçilmelidir.
- Binanın betonarme kısımları, (adeta bir prefabrike yapı gibi parçalar yerine,) her katın tüm kolonları ve kat
tabliyesi tek seferde dökülmelidir. Aksi halde, ayrı zamanlarda dökülen betonlar birbirine yapışmaz ve depremde o noktalardan hasar alabilir. - Beton dökümünden sonra, uygun şekilde beton bakımı ve sulaması yapılmadır. Bu kurala uyulmazsa
betonun mukavemeti düşer, ‘beton yanması’ denilen hadise oluşur.
- Bitişik binaların kat seviyeleri mutlaka ayni seviyede olmalıdır. Aksi halde
binaların kat tabliyeleri depremde, bitişik taraftaki binanın kolonlarını kırabilir. - Betonarme basınca çalışır, bu nedenle mümkünse kolon-kiriş-plak sisteminini tercih ediniz.
- Betonun asgari mukavemet / beton dayanım süresi gözetilmeli ve buna mutlaka uyulmalıdır.
- Özellikle büyük yapılarda, sismik izalatörler kullanılmadır.
- Su ve ısı yalıtımına dikkat edilmeli, tekniğine uygun şekilde yapılmalıdır.
- Tesisatların, yapı taşıyıcı sistemine zarar vermeden imalatı yapılmalıdır.
- Nitelikli işçilik, işçilik kalitesi de çok önemlidir. Yapıların inşasında bulunacak kimseler
mutlaka eğitilmelidir. Binalar eğitimden geçmiş, nitelikli insanlar tarafından yapılmalıdır. - Son söz olarak, nitelikli ve depreme dayanıklı bir bina da ancak işinin uzmanı, tecrübeli meslek mensupları tarafından yapılacak bir uzmanlığı gerektirir. Bunlara uyulmaz ise, ‘bina bir şekilde yapılır(!)’ ama sonuçları da kaldıramayacağımız kadar vahim ve üzücü olabilir!
eylül 1994 tarihinde, Kandilli Rasathanesi’nde yapılan “Depreme Hazırlık Toplantısı”na kişisel olarak katıldım.
Çok sayıda Profesör ve mesleğinin uzmanı akademisyenlerce anlatılan, depreme dayanıklı binaların yapım kurallarına, 1994 yılından bu yana titizlikle uymakta ve kendi projelendirdiğimiz binalarda uygulamaktayız.
Saygılarımla… - İlker Dağlıoğlu, mimar 14.03.2023
- (Şirket Müdürü), Selin İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Silivri-İstanbul